أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
467
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
365 . خانق الذئب 1 . نوعى بيش الدمشقى : اين علف است . الرسائلى : از آن رو چنين ناميده شده است كه اگر گرگ آن را بخورد ، دچار خفگى مىشود . اطيوس : اين گياهى است كه سگ ، موش و [ ديگر ] حيوانات را مىكشد . پولس : جانشين آن ريشهء سوسن دشتى است . الترنجى : خانق الكلب 2 [ « سگ خفهكن » ] ورم ماهيچههاى [ گردن ] با جابهجايى مهرههاى گردن است كه اصلا نمىگذارد [ گردن ] بچرخد و دهان باز شود و از آن رو چنين ناميده شده است كه غالبا سگها دچارش مىشوند . ( 1 ) . Aconitum napellus L . ( عيسى 5 1 ) يا A . lycoctonum L . ؛ ابن سينا ، 764 ؛ Lane ، 818 . نام عربى به معناى « گرگ خفهكن » است . نسخهء فارسى اين عنوان را با عنوان قبلى يكى كرده است . ( 2 ) . خانق الكلب ، در نسخهء پ به صورت عنوانى مستقل آمده است ، وانگهى ابتدا به عنوان يك گياه توصيف مىشود و سپس گفته مىشود كه آن علت يك بيمارى همنام است . گياه خانق الكلب - Apocynum erectum Vell . ( كچوله ) است ( عيسى ، 7 19 ) ، اما در اينجا از آن سخنى در ميان نيست . در نسخهء فارسى نقل از الترنجى حذف شده است . 366 . خاليدونيون 1 الحاوى : اين زرچوبك 2 است . ( 1 ) . يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 179 - 180 ، - Chelidonium majus L . ؛ ابن سينا ، 776 ؛ ميمون ، 241 . ( 2 ) . الزرجوبك - نام فارسى « خاليدونيون » و همچنين عروق ( نك . شمارههاى 495 ، 698 ) ، قس . II ، Vullers ، 126 . 367 . خامالاون مصرى 1 الحاوى : در [ خامالاون ] سياه چيزى كشنده وجود دارد و به همين جهت نبايد آن را جز در خارج به كار برد ، اما اين چيز در [ خامالاون ] سفيد نيست . ديسقوريدس : اين خامالاون لوقوس 2 يعنى سفيد است كه زنها صمغ آن را بهجاى مصطكى به كار مىبرند . برگش شبيه برگ خارى است كه در شام عكّوب 3 [ كنگرفرنگى ] ناميده مىشود و از [ برگ ] خامالاون سياه تيزتر و سختتر است . در ميانش خارى شبيه خارهاى خارپشت دريايى وجود دارد . گلش موهايى شبيه قرطم دارد ، به رنگ ارغوانى